Osobowość narcystyczna - jak ją rozpoznać? /fot. Pexels Osobowość narcystyczna – jak ją rozpoznać? /fot. Pexels

Osobowość narcystyczna – jak ją rozpoznać?

Osobowość narcystyczna jest jedną z form zaburzenia osobowości. Cechy, którymi możemy opisać narcyza, to m.in. przekonanie o własnej wyjątkowości i potrzeba ciągłej atencji. Jak poznać osobowość narcystyczną i jak leczyć to zaburzenie?

Spis treści:

Co to jest osobowość narcystyczna?

Osobowość narcystyczna jest jednym z zaburzeń osobowości. Narcyzm to nic innego jak miłość własna, samouwielbienie. Narcyz skupia się na sobie, jest przekonany o własnej wyjątkowości. Chociaż zależy mu na kontaktach jedynie ze sobą, nie może żyć bez ludzi – potrzebuje ich pochwał, uznania. Narcyz nie jest zainteresowany relacją, w której musiałby coś dawać, jedynym biorcą jest on sam.

Nazwa zaburzenia została zaczerpnięta z mitu o Narcyzie. A sam narcyzm jest kluczowym elementem wielu zaburzeń psychicznych. Na rozwój narcyzmu wpływ ma wiele czynników, to m.in. proces wychowawczy i związane z nim problemy (to zarówno przesadne wychwalanie dziecka, jak i niepoświęcanie mu wystarczającej uwagi), obciążenie genetyczne czy traumatyczne przeżycia.

Kryteriów rozpoznawania osobowości narcystycznej nie znajdziemy w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób ICD-10, jest ona zakwalifikowana do tzw. innych określonych zaburzeń osobowości (F60.80), a warunkiem rozpoznania jest spełnienie ogólnych kryteriów zaburzenia osobowości.

Jak poznać osobowość narcystyczną?

Wbrew pozorom rozpoznanie narcyza nie zawsze jest możliwe na pierwszy rzut oka. Osobowość narcystyczna ma wiele oblicz – narcyz może m.in. zachowywać się tak, jakby nie potrzebował innych ludzi, unikać bycia w centrum zainteresowania, lub wręcz przeciwnie – wciąż poszukiwać atencji.

Diagnozą zajmuje się psychiatra lub psycholog – na podstawie wywiadu, obserwacji pacjenta oraz przeprowadzonych testów. Narcystyczne cechy osobowości zostały opisane w klasyfikacji DSM-IV (klasyfikacja zaburzeń psychicznych Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego), a osobowość narcystyczna jest zdefiniowana jako utrwalony wzorzec poczucia własnej wielkości (widoczny w fantazjach bądź zachowaniu), potrzeby podziwu ze strony innych i braku empatii, który pojawia się we wczesnej dorosłości i ujawnia w różnych kontekstach.

Objawy zaburzeń narcystycznych

Cechy charakterystyczne dla narcyzmu to m.in.:

  • arogancja, 
  • manipulowanie innymi,
  • wysokie, wręcz wyolbrzymione, poczucie własnej wartości;
  • oczekiwanie ciągłego podziwu ze strony innych,
  • wyniosłość,
  • poczucie o posiadaniu specjalnych uprawnień,
  • przekonanie o własnej wyjątkowości,
  • brak empatii,
  • instrumentalne traktowanie innych ludzi.

Z narcyzmem mogą współistnieć inne zagrożenia, jak zaburzenia odżywiania, zaburzenia depresyjne czy nadużywanie alkoholu oraz substancji psychoaktywnych.

Jak rozpoznać toksyczny związek?

Polecamy

Jak rozpoznać toksyczny związek?

Toksyczny związek jest destrukcyjny dla naszej psychiki, przynosi cierpienie i sprawia, że zaczynamy wątpić we własną ocenę sytuacji. Zamiast dodawać nam życiodajnej energii, odbiera nam ją. Uświadomienie sobie, że tkwimy w takiej relacji, jest bardzo trudne, gdyż zwykle mamy do czynienia z manipulacją ze strony toksycznego partnera. Jak rozpoznać toksyczny związek i jak z niego wyjść?

Czytaj

Jak żyć z narcystycznym partnerem?

Związek z narcyzem nie jest łatwy – zazwyczaj nie wchodzimy w niego dobrowolnie, o zaburzeniach partnera dowiadujemy się w trakcie trwania relacji. Musimy pamiętać, że narcyz w najgłębsze relacje wchodzi sam ze sobą, a z innymi ludźmi wiąże się, aby osiągnąć jakieś korzyści lub ponieważ oni tego potrzebują (w ten sposób wzmacnia też przeświadczenie o swojej wyjątkowości).

Jeśli odkryjemy, że jesteśmy w związku z narcyzem, warto – dla własnego zdrowia psychicznego – rozważyć zakończenie relacji.

Inną możliwością jest namówienie narcyza na terapię. Nie jest to łatwe, rzadko kiedy osoba z osobą narcystyczną zauważa, że cokolwiek robi źle. Jednak warto spróbować, szczególnie, jeśli zależy nam na partnerze.

Jak leczyć zaburzenia narcystyczne?

Leczenie zaburzeń narcystycznych związane jest przede wszystkim z psychoterapią, a dokładniej – z psychoterapią psychodynamiczną. To długoterminowy proces, a jego skuteczność uzależniona jest przede wszystkim od tego, czy narcyz tak naprawdę chce się zmienić. Kluczowe jest wskazanie narcyzowi, że jego zachowanie nie jest społecznie akceptowalne i nie budzi poklasku. 

Inną stosowaną formą leczenia jest farmakoterapia, jednak wykorzystywana jest ona nie do leczenia samego narcyzmu, ale do zaburzeń, które mogą z nim współwystępować, a które utrudniają terapię (np. zaburzenia snu, stany lękowe).

    Sprawdź powiązane tematy

    newsletter-main

    Wszystko, czego potrzebujesz
    na Twoim mailu

    Newsletter Hellomama da Ci dostęp do materiałów tworzonych z myślą o Tobie i Twoim dziecku.

      newsletter-main-decorator
      newsletter-staying

      Zostań z nami jeszcze chwilę!

      Zapisz się do newslettera HelloMama

      Zyskaj dostęp do materiałów tworzonych z myślą o Tobie i Twoim dziecku.

        newsletter-staying-decorator-1
        newsletter-staying-decorator-2