Zapadnięte ciemiączko u niemowlaka - co oznacza? / istock Zapadnięte ciemiączko u niemowlaka - co oznacza? / istock

Zapadnięte ciemiączko u niemowlaka – co oznacza?

Kości czaszki noworodka nie tworzą jednolitej struktury tak, jak u dorosłego człowieka. Matka natura sprytnie zaprojektowała główkę dziecka, by jak najbardziej ułatwić mu przyjście na świat. Przeciśnięcie się przez ciasny kanał rodny matki największą częścią jego ciała, główką, umożliwiają właśnie ciemiączka – miękkie, elastyczne połączenia kości czaszki. W główce noworodka wyróżniamy ich kilka: ciemię przednie, tylne oraz boczne. Największe jest przednie – to ono zrasta się najpóźniej, a obserwacja jego wyglądu może prowadzić do wysnucia wniosków na temat stanu zdrowia niemowlęcia.

Spis treści:

Jak wygląda ciemiączko

Ciemiączko przednie ma kształt przypominający romb. Położone jest w środkowej linii czaszki, czyli na skrzyżowaniu szwów wieńcowego, strzałkowego i czołowego, między kośćmi czołowymi a kośćmi ciemieniowymi. Jego wielkość przeważnie mieści się w przedziale od 2 x 2 cm, do 3 x 5 cm, największe ciemiączka obserwuje się u wcześniaków. Ciemię przednie jest miękkie, poczujemy to , delikatnie głaszcząc główkę niemowlęcia. Możemy wtedy wyczuć delikatne pulsowanie ciemiączka, które nasila się w czasie płaczu maleństwa.

Wypukłe i wklęsłe ciemiączko u niemowlaka

Fizjologicznie wysklepienie ciemiączka znajduje się na poziomie kości czaszki lub nieco poniżej. Lekko zapadnięte ciemiączko u niemowlaka obserwuje się u zdrowych dzieci w pozycji spionizowanej – gdy stoją lub siedzą. Im większe jest ciemiączko, tym łatwiej to zauważyć. Natomiast napięte ciemiączko bezpośrednio po porodzie nasuwa podejrzenie krwawienia wewnątrzczaszkowego. W kolejnych dobach życia dziecka ten objaw może świadczyć o wzroście ciśnienia śródczaszkowego , które obserwujemy w niektórych chorobach ośrodkowego układu nerwowego – zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych lub wodogłowiu. Dlatego, obserwując uwypuklenie ciemiączka, należy zawsze je wykluczyć.

Podczas płaczu niemowlęcia ciemię przednie może się chwilowo wybrzuszać. Podobne zjawisko obserwujemy niekiedy w innych przypadkach – intensywnego ssania czy przegrzania malucha. Uważna obserwacja dziecka pozwala odróżnić sytuacje niegroźne od tych jednoznacznie alarmujących.

Co oznacza zapadnięte ciemiączko

Zapadnięte ciemiączko najczęściej obserwujemy w sytuacji odwodnienia dziecka. U niemowląt, które odwadniają się szybko, może być to następstwem gorączki, biegunki czy wymiotów. Z drugiej strony warto pamiętać o zapadniętym ciemiączku występującym w pozycji pionowej jako o zjawisku fizjologicznym, które nie powinno wzbudzać naszego niepokoju. Dlatego warto obserwować, czy nie występują inne zmiany towarzyszące odwodnieniu dziecka. Zalicza się do nich: 

  • nadmierna senność,
  • apatia,
  • niechęć do jedzenia i picia,
  • niechęć do aktywności i zabawy,
  • zmniejszona elastyczność skóry – po delikatnym uszczypnięciu fałd skóry wolno się odkształca,
  • podsychające błony śluzowe jamy ustnej,
  • zapadnięte oczodoły,
  • sucha pieluszka po kilku godzinach od jej założenia – to również ważny objaw odwodnienia,
  • gorączka przebiegająca z poceniem się dziecka,
  • szybsza akcja serca,
  • obniżenie ciśnienia tętniczego,
  • ostatecznie utrata przytomności.
Brak apetytu u niemowlaka

Polecamy

Brak apetytu u niemowlaka

Apetyt u niemowlaka może zmienić się z dnia na dzień. Już nawet chwilowa niechęć do jedzenia zastanawia rodziców, którzy zaczynają doszukiwać się objawów choroby. Czy słusznie? Dlaczego niemowlę nie chce jeść? Jak je do tego zachęcić?

Czytaj

Jak wyczuć zapadnięte ciemiączko

O instrukcję badania ciemiączka możemy poprosić pediatrę. Przede wszystkim trzeba to zrobić delikatnie, utrzymując badane dziecko w pozycji leżącej. Zapadnięte ciemiączko wyczuwamy jako lekko wklęsłe i delikatnie miękkie. Oczywiście lekkie wklęśniecie poniżej kości czaszki można zauważyć, dotyk jest w tym wypadku jednak bardziej miarodajną metodą.

Co zrobić z zapadniętym ciemiączkiem u niemowlaka

Jeżeli zauważyliśmy zapadnięte ciemiączko u dziecka, a do tego występują inne objawy, które mogą świadczyć o odwodnieniu maleństwa, najrozsądniej będzie zgłosić się do lekarza, który po wykonaniu badania fizykalnego prawdopodobnie zaleci wykonanie badań laboratoryjnych: morfologii krwi, stężenia jonów czy ogólnego badania moczu.

Leczenie zapadniętego ciemiączka u niemowląt najczęściej sprowadza się do podania specjalnych doustnych płynów nawadniających. W cięższych przypadkach, aby szybciej nawodnić mały organizm, koniecznie staje się dożylne przetaczanie płynów wieloelektrolitowych oraz dalsze leczenie szpitalne.

Przede wszystkim warto mieć świadomość, jak szybko odwadniają się niemowlęta – by do tego doszło, wystarczy zaledwie kilka godzin. Jeśli więc karmisz piersią, przystawiaj malucha jak najczęściej. Jeśli dziecko dostaje butelkę, pamiętaj o podawaniu dodatkowego picia, choćby kilku łyżeczek co parę minut.

 

Konsultacja medyczna: dr n.med. Jolanta Karalus-Gach, Oddział Neonatologii, Szpital Specjalistyczny SALVE w Łodzi.