L4 w ciąży - co należy o nim wiedzieć? /fot. iStock L4 w ciąży – co należy o nim wiedzieć? /fot. iStock

L4 w ciąży – co należy o nim wiedzieć?

Nie wszystkie kobiety w ciąży są w stanie pracować i wywiązywać się z umowy z pracodawcą. Tym, które z powodu stanu zdrowia nie mogą wykonywać obowiązków zawodowych, przysługuje L4. W tym czasie należy stosować się do zaleceń lekarza i odpoczywać. ZUS i pracodawca mają natomiast prawo przeprowadzić niezapowiedzianą kontrolę, żeby zweryfikować, czy wszystko odbyło się zgodnie z prawem.

Spis treści:

Co to jest L4 w ciąży?

L4 w ciąży to zwolnienie przysługujące kobiecie, której stan zdrowia uniemożliwia wykonywanie pracy. Nieraz lekarz podejmuje taką decyzję z powodu dużego stresu, na który narażona jest ciężarna lub gdy rodzaj pracy mógłby stanowić zagrożenie. Ważne jest, żeby w gabinecie dokładnie omówić ewentualne L4. Pacjentka musi zostać poinformowana, na jakiej podstawie wystawiane jest zwolnienie. W razie wątpliwości warto zasięgnąć opinii prawnej.

Warto również podkreślić, że kobieta ma prawo do L4 zarówno wtedy, gdy jej niedyspozycja wynika z ciąży, ale także gdy choroba nie jest związana z odmiennym stanem. Zwolnienie może trwać 270 dni, czyli dziewięć miesięcy. Od pierwszego dnia ciąży/od pierwszej wizyty lekarz może przyszłej mamie zalecić, by zwolniła tempo i zawiesiła działalność zawodową.

Od 1 grudnia 2018 roku zwolnienia wystawiane są w formie elektronicznej (e-ZLA). Trafiają one automatycznie do ZUS-u oraz pracodawcy. Niezdolność do pracy przypadającej w okresie ciąży określa litera B. Podczas wypełniania formularza online lekarz decyduje, czy będzie to L4 „leżące” czy „chodzące”.

W obu przypadkach nie można wykonywać pracy (ani u dotychczasowego pracodawcy, ani dorywczo czy zleceniowo w innym miejscu, wykluczona jest również praca bezpłatna). Zwolnienie leżące jest bardziej restrykcyjne i faktycznie lepiej w tym czasie skupić się na rekonwalescencji, co nie oznacza, że zabronione jest wychodzenie z domu.

Kobieta może pojechać do lekarza, na rehabilitację czy wyjść do apteki. Powinna wykonywać tylko niezbędne aktywności, w przeciwnym razie w przypadku niezapowiedzianej kontroli, gdy na przykład nie będzie jej w domu, konieczne może okazać się złożenie wyjaśnień.

Drugi typ zwolnienia – chodzący – wbrew pozorom nie daje ciężarnej więcej swobody. Nadal nie oznacza to, że kobieta może opuszczać dom, żeby zrobić zakupy czy wziąć udział w wydarzeniu kulturalnym. A co ze spacerami czy wycieczką rowerową? W tym przypadku również lepiej ustalić to z lekarzem i poprosić o stosowną dokumentację z wypisanymi zaleceniami. L4 zakłada bowiem, że w czasie jego trwania nie można pracować, ale także wykonywać czynności, które mogłyby wydłużyć czas niezdolności do pracy.

ZUS może w dowolnym momencie i bez zapowiedzi przysłać kontrolę, która sprawdzi, czy ciężarna korzysta ze zwolnienia zgodnie z jego przeznaczeniem. Dlatego tak ważne jest podanie właściwego miejsca zamieszkania (a nie na przykład zameldowania, pod którym urzędnik nas nie zastanie), a także zbieranie paragonów i dokumentów potwierdzających, że musiałyśmy wyjść z domu, by na przykład zakupić leki.

W przypadku jakichkolwiek nieścisłości lub wątpliwości ZUS ma prawo poprosić o złożenie zeznań i wyjaśnień. We własnym interesie lepiej to zrobić.

Kto wystawia L4 w ciąży?

Zwolnienie kobiecie w ciąży może wystawić nie tylko ginekolog, ale także lekarz rodzinny i każdy specjalista (od dermatologa po dentystę). Nie ma również znaczenia, czy odbywa się to w ramach NFZ, czy prywatnej praktyki. Lekarz wystawia L4, gdy istnieje faktyczne zagrożenia dla zdrowia kobiety i płodu, a także, gdy pojawia się prawdopodobieństwo utraty ciąży – na przykład w wyniku przebywania w niebezpiecznym środowisku czy dużego stresu.

Komu przysługuje zwolnienie lekarskie w ciąży?

Poza kwestiami zdrowotnymi nie bez znaczenia w tym kontekście są wymogi prawne. Zwolnienie różni się w zależności od formy zatrudnienia i tego, czy kobieta ma ubezpieczenie chorobowe na określony czas – prawo do zasiłku chorobowego nabywa się po upływie 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego w przypadku osób pracujących (umowa o pracę) lub 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia w przypadku osób objętych dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym, na przykład w przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą lub objętych umową zlecenie.

Nieraz prawo do zasiłku obowiązuje od pierwszego dnia ubezpieczenia: gdy jesteśmy niezdolni do pracy, ponieważ ulegliśmy wypadkowi w drodze z lub do pracy; prawo to mają również pracownicy z co najmniej 10-letnim okresem obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego, a także absolwenci szkół i uczelni wyższych, jeżeli przystąpili do ubezpieczenia w ciągu 90 dni od uzyskania dyplomu.

Kobieta zatrudniona na umowę o pracę może skorzystać ze zwolnienia niemal na cały okres trwania ciąży – 270 dni. W bardziej skomplikowanej sytuacji są panie zatrudnione na umowę o dzieło lub zlecenie. W tym pierwszym przypadku kobieta nie może skorzystać z L4, ponieważ z tytułu umowy o dzieło nie podlega ubezpieczeniu chorobowemu. Ciężarne, które prowadzą działalność gospodarczą lub mają umowę zlecenie, mogą otrzymać zwolnienie dopiero po upływie 90 dni od daty zgłoszenia się do ubezpieczenia chorobowego.

W każdym przypadku nie należy zapominać, że sam fakt zajścia w ciążę nie jest argumentem do skierowania na L4. Zwolnienie przeznaczone jest dla kobiet, które mają problemy zdrowotne lub rodzaj wykonywanej przez nie pracy mógłby zaszkodzić im lub płodowi.

Od kiedy L4 w ciąży?

Początek i czas trwania L4 zależy od ustaleń między pacjentką a lekarzem. Niektóre kobiety już w pierwszym miesiącu ciąży idą na zwolnienie, inne pracują tak długo, jak pozwala im zdrowie. Kobieta może skorzystać z L4 w ciąży, jeżeli przepracowała co najmniej 30 dni i odprowadza składki z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego.

Objawy poronienia. Jak rozpoznać poronienie?

Polecamy

Objawy poronienia. Jak rozpoznać poronienie?

Poronienie, według definicji, jest przedwczesnym zakończeniem ciąży przed upływem 22. tygodnia ciąży. Według statystyk do poronienia dochodzi nawet w co piątej ciąży. Jak rozpoznać poronienie? Jak do niego dochodzi? Na nasze pytania odpowiada lek. Krzysztof Kucharski, ginekolog z CMD.

Czytaj

Jak długie L4 w ciąży?

Kobiecie w ciąży przysługuje maksymalnie 270 dni zwolnienia lekarskiego – co w przypadku przejścia na L4 w pierwszym dniu ciąży oznacza dziewięć miesięcy na rekonwalescencję. Ciężarna ma prawo do takiego okresu zwolnienia bez względu na to, czy choroba jest, czy też nie jest bezpośrednio związana z ciążą. Decyduje o tym lekarz, mając na względzie dobro jej i rozwijającego się płodu, a decyzja może zapaść tak w pierwszym, jak i drugim lub trzecim trymestrze.

Wynagrodzenie chorobowe w ciąży

W czasie zwolnienia lekarskiego kobiecie w ciąży przysługuje 100 proc. wynagrodzenia. Świadczenie za pierwsze 33 dni wypłaca pracodawca, a następnie wpłaty przejmuje ZUS i to ta instytucja zajmuje się dopilnowaniem, żeby wszystko przebiegało zgodnie z prawem.

Wolny czas warto poświęcić w pełni na powrót do zdrowia, ponieważ w myśl ustawy „w razie choroby i macierzyństwa ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia”.

Zalecenia do L4 w ciąży

Nie ma odgórnie ustalonych i sztywnych zaleceń dla L4 w ciąży. Organizm każdej kobiety reaguje inaczej na zmiany, dlatego decyzja o ewentualnym zwolnieniu lekarskim ustalana jest indywidualnie z lekarzem, którego należy poinformować o każdym szczególe naszej kondycji. Specjalista powinien mieć wiedzę, czy to nasza pierwsza ciąża, a jeżeli nie, to czy wcześniej pojawiały się jakieś niepokojące objawy. Lekarz oceni, czy kobiecie nie grozi poronienie lub poród przedwczesny. Duże znaczenie ma też kondycja psychiczna i rodzaj wykonywanej pracy – jeżeli ekspert uzna, że może ona wywoływać zbyt duży stres czy przemęczenie, to najpewniej zaleci zwolnienie.

    Sprawdź powiązane tematy

    newsletter-main

    Wszystko, czego potrzebujesz
    na Twoim mailu

    Newsletter Hellomama da Ci dostęp do materiałów tworzonych z myślą o Tobie i Twoim dziecku.

      newsletter-main-decorator
      newsletter-staying

      Zostań z nami jeszcze chwilę!

      Zapisz się do newslettera HelloMama

      Zyskaj dostęp do materiałów tworzonych z myślą o Tobie i Twoim dziecku.

        newsletter-staying-decorator-1
        newsletter-staying-decorator-2