Rodzicielstwo bliskości opiera się na budowaniu głębokiej emocjonalnej więzi między opiekunem a dzieckiem - na zdjęciu mama i córka dające sobie buziaka HelloMama Rodzicielstwo bliskości to podejście, które kładzie nacisk na budowanie głębokiej więzi między rodzicem a dzieckiem / Zdjęcie: Pexels

Rodzicielstwo bliskości –  klucz do silnej więzi z dzieckiem 

Rodzicielstwo bliskości, często określane jako rodzicielstwo oparte na przywiązaniu, to podejście wychowawcze, które kładzie nacisk na budowanie głębokiej, emocjonalnej więzi między rodzicem a dzieckiem. Jego fundamenty opierają się na teorii przywiązania, która zakłada, że bliska relacja z opiekunem jest kluczowa dla prawidłowego rozwoju dziecka. Jak praktykować rodzicielstwo bliskości na co dzień? O czym należy pamiętać, a czego unikać?

Spis treści:

Czym jest rodzicielstwo bliskości?

Rodzicielstwo bliskości opiera się na budowaniu głębokiej emocjonalnej więzi między opiekunem a dzieckiem. Jego fundamenty wywodzą się z teorii przywiązania, rozwiniętej w XX wieku. Za jej twórcę uznaje się Johna Bowlby –  brytyjskiego psycholog, którego badania koncentrowały się na znaczeniu bliskich relacji w rozwoju emocjonalnego dziecka. Mary Ainsworth, współpracując z Bowlbym, przeprowadziła eksperymenty, które pomogły zdefiniować różne style przywiązania u dzieci. Rodzicielstwo bliskości czerpie również z psychologii Donalda Winnicotta, który wprowadził pojęcie „dobrej wystarczająco matki”, podkreślając emocjonalną dostępność matki dla dziecka.  

Korzyści dla dziecka i rodziców w duchu rodzicielstwa bliskości 

Rodzicielstwo bliskości, opierając się na głębokim zrozumieniu i budowaniu emocjonalnej więzi między opiekunem a dzieckiem, przynosi szereg korzyści zarówno dla młodego człowieka, jak i dla rodzica. Dziecko wychowywane w duchu tego podejścia czuje się bardziej pewne siebie i emocjonalnie bezpieczne, wiedząc, że może polegać na swoich opiekunach. Ta bliska więź sprzyja również lepszemu rozwojowi poznawczemu malucha, co może przełożyć się na lepsze wyniki w nauce. Ponadto, wczesne doświadczenia w budowaniu zdrowych relacji opartych na wzajemnym zaufaniu i szacunku kształtują umiejętności społeczne dziecka.  

Z kolei dla rodziców, praktykowanie rodzicielstwa bliskości pozwala na głębsze zrozumienie potrzeb i emocji swojego dziecka. Taka bliskość i zrozumienie przekładają się na większą satysfakcję z roli rodzicielskiej. Co więcej, bliska i harmonijna relacja z dzieckiem może pomóc w redukcji stresu związanego z codziennymi wyzwaniami wychowawczymi. W efekcie, rodzicielstwo bliskości staje się fundamentem dla zdrowej i pełnej wzajemnego wsparcia relacji między opiekunem a dzieckiem. 

Rodzicielstwo bliskości vs tradycyjne rodzicielstwo – jakie są różnice? 

Rodzicielstwo bliskości różni się od tradycyjnego rodzicielstwa w kilku kluczowych aspektach. W podejściu opartym na bliskości nacisk kładziony jest na głęboką emocjonalną więź między opiekunem a dzieckiem, podczas gdy tradycyjne metody wychowawcze mogą skupiać się bardziej na dyscyplinie i ustalaniu granic. W rodzicielstwie bliskości, fizyczny kontakt, taki jak noszenie na rękach, karmienie piersią czy wspólne spanie, jest często promowany jako sposób na wzmocnienie więzi z dzieckiem. W tradycyjnym podejściu takie praktyki mogą być mniej akcentowane lub nawet odradzane. 

Ponadto, w rodzicielstwie bliskości komunikacja z dzieckiem jest bardziej otwarta i oparta na wzajemnym zrozumieniu. Rodzice starają się słuchać swojego dziecka, rozumieć jego potrzeby i reagować na nie w sposób empatyczny. W tradycyjnych metodach wychowawczych komunikacja może być bardziej jednostronna, gdzie rodzic ustala reguły, a dziecko ma je przestrzegać. 

Wreszcie, podejście do dyscypliny w rodzicielstwie bliskości opiera się na zrozumieniu i empatii wobec dziecka, zamiast karać za złe zachowanie. W tradycyjnym rodzicielstwie, metody dyscyplinowania mogą być bardziej rygorystyczne i oparte na karach.

„Mamy szansę być z dzieckiem tak naprawdę krótki czas. Spróbujmy zrobić wszystko, by wspominać go jak najlepiej” – mówi Dominika Czarnecka-Pijarowska, ekspertka rodzicielstwa bliskości

Polecamy

„Mamy szansę być z dzieckiem tak naprawdę krótki czas. Spróbujmy zrobić wszystko, by wspominać go jak najlepiej” – mówi Dominika Czarnecka-Pijarowska, ekspertka rodzicielstwa bliskości

Czytaj

Kluczowe zasady rodzicielstwa bliskości

Rodzicielstwo bliskości to podejście wychowawcze, które kładzie nacisk na budowanie głębokiej, emocjonalnej więzi między opiekunem a dzieckiem. Wśród podstawowych zasad takiego podejścia, można wymienić:  

  • stały kontakt fizyczny – jednym z głównych filarów rodzicielstwa bliskości jest podtrzymywanie stałego kontaktu fizycznego z dzieckiem. Uważa się, że noszenie dziecka na rękach, wspólne spanie czy karmienie piersią wzmacniają więź między rodzicem a maluchem i pomagają w budowaniu poczucia bezpieczeństwa u dziecka,  
  • reagowanie na potrzeby dziecka – w rodzicielstwie bliskości ważne jest szybkie i empatyczne reagowanie na potrzeby dziecka, niezależnie od tego, czy chodzi o głód, zmęczenie czy potrzebę pocieszenia. Uważa się, że taka postawa rodzica pomaga dziecku rozwijać poczucie, że jest wartościowe i że jego potrzeby są ważne,  
  • wspieranie autonomii dziecka – chociaż rodzicielstwo bliskości kładzie duży nacisk na bliskość i kontakt z dzieckiem, równie ważne jest wspieranie jego autonomii. To oznacza zachęcanie dziecka do samodzielnego eksplorowania świata, podejmowania decyzji i rozwijania własnych umiejętności, jednocześnie zapewniając mu wsparcie i bezpieczne otoczenie,  
  • empatyczna komunikacja –  w rodzicielstwie bliskości ważne jest, aby komunikować się z dzieckiem w sposób pełen zrozumienia i empatii. Zamiast karania za złe zachowanie, rodzice powinni starać się zidentyfikować przyczyny takiego zachowania i pomóc dziecku w radzeniu sobie z trudnymi emocjami,  
  • budowanie bezpiecznego przywiązania – głównym celem rodzicielstwa bliskości jest budowanie bezpiecznego przywiązania, które pozwoli dziecku na zdrowy rozwój emocjonalny i społeczny. Dziecko, które wie, że może polegać na swoich opiekunach, będzie miało lepsze podstawy do nawiązywania zdrowych relacji w przyszłości. 

Jak praktykować rodzicielstwo bliskości na co dzień? 

Rodzicielstwo bliskości nie jest jedynie teorią, ale przede wszystkim praktyką, którą warto praktykować w codziennym życiu. Aby wprowadzić zasady tego podejścia w życie rodziny, warto zwrócić uwagę na kilka kluczowych aspektów. Przede wszystkim ważne jest, aby być fizycznie obecnym dla swojego dziecka. Oznacza to nie tylko noszenie malucha na rękach czy karmienie piersią, ale także wspólne spędzanie czasu, czytanie książek, zabawę czy wspólne gotowanie. Każda chwila spędzona razem buduje więź i daje dziecku poczucie, że jest ważne. 

Równie ważne co spędzanie z dzieckiem czasu jest reagowanie na jego potrzeby. Gdy maluch płacze, warto zastanowić się, co może być przyczyną jego niepokoju, zamiast próbować go szybko uciszyć. Może być głodny, zmęczony, mieć niezaspokojoną potrzebę bliskości czy po prostu potrzebować zmienionej pieluchy. Szybkie i empatyczne reagowanie na te sygnały daje dziecku poczucie bezpieczeństwa. 

W rodzicielstwie bliskości niezwykle ważne jest wspieranie autonomii dziecka poprzez nie tylko zachęcanie go do samodzielnego jedzenia czy ubierania się, ale również dawanie przestrzeni do wyrażania siebie, poznawania świata i podejmowania własnych decyzji. Nawet jeśli maluch wybierze nie do końca pasujące do siebie ubrania, warto pozwolić mu na taki wybór, by mógł poczuć się pewniej siebie. 

W rodzicielstwie opartym na przywiązaniu niezwykle ważna jest również komunikacja pełna zrozumienia i empatii. Jednak to nie tylko rozmawianie, ale również uważne słuchanie tego, co dziecko ma do powiedzenia. Zamiast karania za złe zachowanie, warto zastanowić się, co może być jego przyczyną i wspólnie z dzieckiem poszukać rozwiązania.  

Przykłady działań wprowadzających więź i bliskość z dzieckiem to między innymi: 

  • wspólne czytanie książek przed snem,  
  • codzienne spacery na świeżym powietrzu, 
  • słuchanie muzyki i tańczenie razem,  
  • a także codzienne rytuały, takie jak wspólne jedzenie posiłków czy wieczorne rozmowy o tym, co się wydarzyło w ciągu dnia. 
Heidi Murkoff: Ciąża to najwyższa forma siostrzeństwa. Zbliża kobiety niezależnie od tego, gdzie są i kim są

Polecamy

Heidi Murkoff: Ciąża to najwyższa forma siostrzeństwa. Zbliża kobiety niezależnie od tego, gdzie są i kim są

Czytaj

Wyzwania związane z rodzicielstwem bliskości 

Rodzicielstwo bliskości, choć niesie ze sobą wiele korzyści, może również wiązać się z pewnymi wyzwaniami. Obecnie żyjemy w ciągłym biegu i wymagamy natychmiastowych efektów, co nie zawsze może sprzyjać praktykom związanym z tym podejściem wychowawczym. Jednym z wyzwań jest konieczność poświęcenia znacznej ilości czasu na bycie blisko z dzieckiem. Współczesne tempo życia, praca zawodowa i inne obowiązki mogą sprawić, że trudno jest znaleźć wystarczająco dużo czasu na nieskrępowane chwile z maluchem. Rodzicielstwo bliskości wymaga bowiem stałej obecności i zaangażowania. 

Kolejnym wyzwaniem jest presja społeczna. Często rodzice praktykujący ten styl wychowania mogą spotkać się z niezrozumieniem ze strony rodziny, przyjaciół czy nawet specjalistów. Wspólne spanie, noszenie dziecka czy reagowanie na każdy płacz mogą być postrzegane jako nadopiekuńczość. Ponadto, rodzicielstwo bliskości może być emocjonalnie wyczerpujące. Stałe dostosowywanie się do potrzeb dziecka, brak czasu dla siebie czy poczucie odpowiedzialności za każdy jego niepokój mogą prowadzić do wypalenia emocjonalnego. 

Aby skutecznie praktykować rodzicielstwo bliskości i radzić sobie z wyzwaniami, warto pamiętać o kilku kluczowych aspektach.  

  1. Po pierwsze, ważne jest, aby znaleźć równowagę między potrzebami dziecka a własnymi. Znalezienie czasu dla siebie, choćby na krótki spacer czy chwilę relaksu, jest kluczowe dla zachowania równowagi emocjonalnej.  
  2. Po drugie, warto otoczyć się wsparciem. Szukanie grup wsparcia dla rodziców o podobnych przekonaniach wychowawczych czy wymiana doświadczeń z innymi mogą być nieocenione.  
  3. Kolejna ważna kwestia to edukacja. Im więcej wiemy o korzyściach płynących z rodzicielstwa bliskości, tym łatwiej jest nam odpierać krytykę i wątpliwości. Czytanie literatury na ten temat czy uczestnictwo w warsztatach może pomóc w zrozumieniu i umocnieniu w przekonaniu o słuszności wybranej ścieżki wychowawczej.  
  4. Wreszcie, warto pamiętać, że każdy rodzic i każde dziecko są inni. To, co działa w jednej rodzinie, niekoniecznie będzie pasować do innej. Kluczem jest słuchanie siebie i swojego dziecka oraz dostosowywanie praktyk wychowawczych do indywidualnych potrzeb i okoliczności.

Źródła:

  1. Samorańska M., Rodzicielstwo bliskości według Williama i Marthy Searsów – próba pedagogicznej oceny modelu „Roczniki Pedagogiczne” 2016:8 (16); 97-113. 
  2. Napieralska K., Wzmacnianie relacji z dzieckiem. Rodzicielstwo bliskości: www.pppkonstantynow.pl/wp-content/uploads/2020/03/Rodzicielstwo-blisko%C5%9Bci-1-Kamila-Napieralska.pdf [dostęp 18.08.2023].  
  3. Miller P., Commons M., The Benefits of Attachment Parenting for Infants and Children: A Behavioral Developmental View 2016:10 (1); 1-14. 
  4. Jackiewicz M., Białecka-Pikul, Kompetencja rodzicielska. Użyteczny konstrukt w badaniach nad rolą rodzicielskich oddziaływań w rozwoju dziecka „Psychologia Rozwojowa” 2019:24; 9-26.  

    Sprawdź powiązane tematy

    Posłuchaj podcastów stworzonych przez mamy dla mam!

    Sprawdź