Nietolerancja laktozy – skąd się bierze?/fot. iStock Nietolerancja laktozy – skąd się bierze?/fot. iStock

Nietolerancja laktozy – skąd się bierze?

Nietolerancja laktozy to przypadłość, z którą zmaga się wiele dzieci, zwłaszcza w pierwszych miesiącach i latach swojego życia. To jedna z najczęstszych nietolerancji pokarmowych, objawiająca się silnymi dolegliwościami ze strony układu pokarmowego. Jakie symptomy świadczą o nietolerancji? Jak przebiega leczenie?

Spis treści:

Przyczyny nietolerancji laktozy

Laktoza to cukier występujący naturalnie w mleku – zarówno w mleku ludzkim, krowim, kozim, jak i owczym. Jest wartościowym składnikiem odżywczym, w szczególności dla noworodków i niemowląt. Stanowi źródło energii, wspomaga wchłanianie wapnia, magnezu, stymuluje rozwój flory bakteryjnej jelit. Ponadto reguluje poziom hormonów odpowiadających za uczucie sytości. 

Organizm, by móc przetrawić laktozę, musi wytworzyć odpowiednią ilość laktazy, czyli enzymu, który zapewnia sprawny przebieg procesów metabolicznych. Przy jego niedoborze niestrawiona laktoza zalega w jelitach i doprowadza do dolegliwości ze strony układu pokarmowego. 

 – Nietolerancja laktozy najczęściej występuje jako zaburzenie nabyte, którego przyczyn należy doszukiwać się w działaniu czynników chorobotwórczych na błonę śluzową jelita cienkiego. Niepoprawnie strawiona laktoza przedostaje się w dalszej kolejności do jelita grubego, gdzie powoduje zwiększenie ciśnienia osmotycznego i przenikanie płynów do wnętrza jelita – w efekcie może powodować wzdęcia, gazy, bóle brzucha i biegunki wyjaśnia dietetyk Sebastian Podorski. 

Przyczyny nietolerancji laktozy są różne. Pierwotny niedobór laktazy uwarunkowany jest genetycznie i jest nieodwracalny. Zaliczamy do niego np. wrodzony niedobór disacharydaz, do których należy laktaza. Z kolei wtórny niedobór laktazy spowodowany jest uszkodzeniem błony śluzowej jelita w przebiegu różnych schorzeń, mimo prawidłowego działania laktazy. Jelito może zostać uszkodzone w wyniku chorób infekcyjnych i pasożytniczych, choroby Leśniowskiego-Crohna, celiakii czy przyjmowania niektórych leków. W większości przypadków po wyleczeniu choroby objawy nietolerancji laktozy ustępują.

Nietolerancja laktozy – objawy

Czym objawia się nietolerancja laktozy? Do głównych objawów nietolerancji laktozy zaliczymy:

  • wodniste biegunki, 
  • ból brzucha, 
  • wzdęcia, 
  • wymioty,
  • odbijanie. 

Brak lub niedobór laktazy powoduje, że laktoza przedostaje się do jelita grubego, gdzie przy udziale bakterii rozkładana jest do cząsteczek organicznych. Podczas wspomnianego procesu powstają duże ilości gazów, które gromadzą się w jelitach maluszka, powodując powstanie bolesnych i bardzo uciążliwych kolek. Ponadto nietrawienie laktozy może objawiać czerwonymi zmianami i wypryskami, zarówno na twarzy, jak i na ciele dziecka. Objawy nietrawienia laktozy, podobnie jak i ich nasilenie, uzależnione są zarówno od ilości spożytego mleka, jak również od postaci pokarmu. 

Uczulenie na laktozę może wystąpić u dzieci w każdym wieku, jednak zazwyczaj pojawia się stosunkowo wcześnie i ma burzliwy przebieg. Nawracające biegunki i wymioty przyczyniają się do zatrzymania, a nawet spadku masy ciała dziecka.

Jak zdiagnozować nietolerancję laktozy?

W przypadku podejrzenia braku tolerancji laktozy u dziecka należy skonsultować się z lekarzem, który, oprócz przeprowadzenia szczegółowego wywiadu, zleci wykonanie dodatkowych badań. 

Wodorowy test oddechowy to najlepsze badania nieinwazyjne, które niestety u niemowląt – ze względu na brak współpracy – nie zawsze jest możliwe do wykonania. Badanie polega na podaniu doustnym określonej ilości laktozy i pomiarze stężenia wodoru w wydychanym powietrzu. U dzieci z nietolerancją laktozy stężenie wodoru w wydychanym powietrzu jest większe. Ponadto lekarze zalecają próbę eliminacji i prowokacji pokarmowej. Jeśli po dwóch tygodniach stosowania diety bezlaktozowej objawy ustąpią, a po ponownym włączeniu mleka do diety pojawią się, bardzo prawdopodobne jest, że dziecko zmaga się z nietolerancją. Dodatkowo można przeprowadzić badanie stolca – kwaśny odczyn świadczy o nietolerancji węglowodanów, choć niekoniecznie laktozy.

Leczenie nietolerancji laktozy

Z diety dzieci ze stwierdzoną nietolerancją laktozy należy wyeliminować produkty, które ją zawierają. W przypadku wrodzonego niedoboru laktazy, jak i stwierdzenia pierwotnej nietolerancji, „rygorystyczna” dieta musi trwać przez całe życie. Jeśli u dziecka stwierdzono nietolerancję wtórną, produkty zawierające cukier mleczny należy wyeliminować na pewien czas. Jednak o tym, na jak długo i w jakim stopniu musimy zrezygnować z podawania dziecku określonych produktów, zawsze decyduje lekarz.   

– Podczas stosowania u dziecka diety bezlaktozowej należy zapewnić mu odpowiednią dla jego wieku dawkę wapnia, który niezbędny jest do wzrostu młodego organizmu. Znajdziemy go w jajach, dobrej jakości pieczywie i mące, kaszy gruboziarnistej, sezamie, roślinach strączkowych, warzywach liściastych, burakach czy kapuście – dodaje Sebastian Podorski.

Źródła:

  1. Stachowska E., Żywienie w zaburzeniach mikrobioty jelitowej, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2021
  2. Fritzsche D., Nietolerancja laktozy. Leczenie. Porady. Przepisy, Wydawnictwo RM, 2011

Sprawdź powiązane tematy

newsletter-main

Wszystko, czego potrzebujesz
na Twoim mailu

Newsletter Hellomama da Ci dostęp do materiałów tworzonych z myślą o Tobie i Twoim dziecku.

    newsletter-main-decorator
    newsletter-staying

    Zostań z nami jeszcze chwilę!

    Zapisz się do newslettera HelloMama

    Zyskaj dostęp do materiałów tworzonych z myślą o Tobie i Twoim dziecku.

      newsletter-staying-decorator-1
      newsletter-staying-decorator-2