Ból brzucha – jakie badania?/fot. iStock Ból brzucha – jakie badania?/fot. iStock

Ból brzucha – jakie badania?

Ból brzucha to częsta dolegliwość. Czasem jest zupełnie niegroźna, wywołana nadmiernym stresem albo przejściową niestrawnością. Innym razem to objaw chorobowy. Na co może wskazywać? To zależy od rodzaju, natężenia i lokalizacji bólu brzucha. Bez względu jednak to, jak boli, jeśli ból brzucha staje się powodem do niepokoju, lepiej pomówić o tym z lekarzem.

Spis treści:

Ból brzucha – co może być przyczyną?

Bóle brzucha są nieswoistym objawem wielu chorób. Pierwszym krokiem w ich rozpoznaniu jest wywiad medyczny i badanie palpacyjne pacjenta. Na tej postawie lekarz określa rodzaj, nasilenie i lokalizację bólu brzucha, co może powiązać z konkretnym schorzeniem.

Zasadniczo ból brzucha dzieli się na ostry i przewlekły. Ostry ból brzucha pojawia się nagle, jest bardzo silny. Może narastać w ciągu kilku godzin i często nasila się podczas ruchu, kaszlu, nawet zmiany pozycji ciała. To najczęściej objaw ostrych chorób układu pokarmowego, potencjalnie groźnych dla zdrowia i życia. Ostry ból brzucha pojawia się w przebiegu m.in.:

  • zapalenia wyrostka robaczkowego, 
  • niedrożności jelit,
  • ostrego zapalenia żołądka i jelit, 
  • ostrego zapalenia woreczka żółciowego. 

Ponadto może świadczyć o chorobach: 

  • dróg moczowo-płciowych (kamica nerkowa),
  • metabolicznych (ketonowa kwasica cukrowa, mocznica),
  • naczyniowych (zatory, zakrzepice)
  • narządów klatki piersiowej (choroba wieńcowa, zapalenie płuc i opłucnej),
  • alergicznych (nadwrażliwość pokarmowa, obrzęk naczynioruchowy). 

W rozpoznawaniu przyczyny bólu brzucha kluczowe jest wskazanie miejsca dolegliwości. Jeśli początkowo boli cały brzuch, a po pewnym czasie ból centralizuje się w okolicy dołu biodrowego (powyżej prawej pachwiny) być może doszło do zapalenia wyrostka robaczkowego, co najczęściej dotyka dzieci w wieku 6–10 lat i osób starszych. Jeśli natomiast ból brzucha występuje w okolicy lędźwiowej i promieniuje do spojenia łonowego, czemu towarzyszy parcie na mocz, nudności, gorączka, wskazuje to na kamicę nerkową.

W przeciwieństwie do nagłego, ostrego bólu brzucha rozróżnia się ból przewlekły. W tym przypadku dolegliwości utrzymują się miesiącami, a nawet latami. Są słabo nasilone i trudno je zlokalizować. Ból brzucha jest uogólniony, chwilami narasta, po czym stopniowo ustępuje. 

Przewlekły ból brzucha bardzo często pojawia się przy zaburzeniach czynnościowych. W ich przebiegu dochodzi do spowolnienia perystaltyki jelit, co oprócz bólu brzucha wywołuje biegunki, nudności, a bardzo często także wzdęcia. 

Przewlekły ból brzucha pojawia się ponadto w przebiegu zespołu Leśniowskiego-Crohna, chorobach wrzodowych, refluksie przełyku, jak również zakażeniach infekcyjnych i pasożytniczych. Długotrwałe i jednostronne dolegliwości mogą wskazywać na nowotwory narządów jamy brzusznej oraz zaburzenia neurologiczne – stwardnienie rozsiane, półpasiec, nerwobóle.

Ból brzucha – kiedy udać się do lekarza?

Każdy silny ból brzucha, który nie przemija po kilku godzinach bądź co jakiś czas nawraca, lepiej traktować jako sygnał alarmowy i skonsultować z lekarzem. Na wizytę w przychodni warto też umówić się wówczas, gdy oprócz dolegliwości żołądkowo-jelitowych pojawia się:

  • gorączka,
  • zmiany skórne,
  • wzmożone pragnienie,
  • problemy z mikcją lub wypróżnianiem,
  • krew w stolcu lub moczu,
  • biegunka lub zaparcia,
  • nudności i wymioty,
  • tkliwość brzucha podczas ucisku, poruszania się, kaszlu, itp.

Jakie badania wykonać przy uporczywych bólach brzucha?

Szukając przyczyny bólu brzucha, zleca się różne badania, w zależności od wczesnego rozpoznania i koniecznej diagnostyki różnicowej. Najczęściej w pierwszej kolejności wykonuje się badania z krwi. Przy nieostrych bólach brzucha to przede wszystkim morfologia, poziom glukozy, kreatyniny, mocznika, elektrolitów, a także badanie ogólne i posiew moczu. Ponadto lekarz może zlecić także tzw. próby wątrobowe – ALAT, ASPAT, GGTP. Przy podejrzeniu problemów ze strony układu krążenia potrzebne jest badanie poziomu D-dimerów lub amylazy i tropiny sercowej oraz EKG, a czasem również RTG płuc. 

W diagnostyce bólu brzucha przydają się także badania ultrasonograficzne. USG jamy brzusznej jest nieinwazyjne i pozwala relatywnie szybko wykryć nieprawidłowości w budowie narządów układu pokarmowego, nawet wczesne zmiany nowotworowe. W razie potrzeby diagnostykę obrazową rozszerza się o gastroskopię. To badanie endoskopowe jest inwazyjne i nieprzyjemne, jednak pozwala szczegółowo obejrzeć przewód pokarmowy oraz pobrać wycinek do oceny histopatologicznej. W poszerzonej diagnostyce stosuje się ponadto rezonans magnetyczny i tomografię komputerową.

Bóle brzucha – czy mogą być groźne?

Bólu brzucha doświadczamy w życiu już od wczesnego dzieciństwa. To powszechny objaw, który nie zawsze wskazuje na chorobę. Przeważnie jest oznaką chwilowej niedyspozycji, wynikającej z infekcji wirusowej, dużego stresu czy niestrawności. Niemniej jednak bólu brzucha nie należy bagatelizować, zwłaszcza gdy jest ostry lub utrzymuje się przez dłuższy czas. 

Gdy ból nasila się i słabnie falowo, brzuch jest wzdęty, tkliwy, pojawiają się wymioty i nagłe zatrzymanie stolca, istnieje podejrzenie niedrożności przewodu pokarmowego. W takich sytuacjach niezbędna jest szybka interwencja chirurgiczna. Równie groźnym objawem jest ostry ból brzucha z krwawieniem z przewodu pokarmowego. To może świadczyć o wrzodzie żołądka, niedokrwieniu jelit, także pęknięciu tętniaka aorty brzusznej. Takich przykładów jest wiele.

Przeszywający, uporczywy ból zawsze jest sygnałem alarmowym, o którym lepiej powiedzieć lekarzowi. Ból brzucha jest objawem bardzo różnych chorób, ale niezależnie od rozpoznania, rokowania zawsze są tym lepsze, im wcześniej rozpocznie się leczenie. A do tego niezbędne są badania. Z ich wykonaniem nie warto zwlekać!

Źródła:

  1. Kotynia, E. Małecka-Panas, Ból brzucha, [w:] Interna Szczeklika, Medycyna Praktyczna, Kraków 2019, s. 44–46
  2. E. Poniewierka, Diagnostyka przewlekłego bólu brzucha, Medycyna po dyplomie, dostępne w Internecie [29.05.2021], https://podyplomie.pl/medycyna/10750,diagnostyka-przewleklego-bolu-brzucha

    newsletter-main

    Wszystko, czego potrzebujesz
    na Twoim mailu

    Newsletter Hellomama da Ci dostęp do materiałów tworzonych z myślą o Tobie i Twoim dziecku.

      newsletter-main-decorator
      newsletter-staying

      Zostań z nami jeszcze chwilę!

      Zapisz się do newslettera HelloMama

      Zyskaj dostęp do materiałów tworzonych z myślą o Tobie i Twoim dziecku.

        newsletter-staying-decorator-1
        newsletter-staying-decorator-2