
Spis treści:
Dlaczego wzdęcia w ciąży są tak częste?
Wzdęcia są konsekwencją problemów z trawieniem a także wielu różnych chorób, takich jak: celiakia, zespół jelita drażliwego, choroba Leśniowskiego-Crohna, nietolerancje pokarmowe, zaburzenia wchłaniania.
W czasie ciąży innym ważnym powodem ich występowania są zmiany hormonalne. Odpowiada za to zwłaszcza progesteron, który m.in. spowalnia ruchy jelit, co utrudnia sprawny pasaż pokarmu przez jelita a później powoduje zaleganie mas kałowych. Innym istotnym powodem nasilonych problemów z jelitami w ciąży są zmiany fizjologiczne. Powiększanie się macicy związane jest z przesunięciami narządów wewnętrznych. Niekiedy dochodzi do uciskania jelit, co utrudnia ich sprawną pracę.
Wzdęcia w ciąży mogą być także efektem zmian w diecie, a zwłaszcza zmieniającej się pod wpływem zmian hormonalnych tolerancji niektórych pokarmów. Wiele ciężarnych obserwuje u siebie różne „smaki” i zachcianki na inne niż zazwyczaj produkty, których system trawienny może nie tolerować.
Choć intensywne wzdęcia mogą powodować niepokój o prawidłowy przebieg ciąży, nie stanowią one zagrożenia dla przebiegu ciąży czy dobrostanu płodu, mają jednak duży wpływ na samopoczucie przyszłej mamy.
Objawy wzdęć w ciąży – jak je rozpoznać?
Do najczęściej spotykanych objawów wzdęć w ciąży należą:
- uczucie ciężkości w brzuchu i powiększanie się go niezależnie od ciąży,
- odbijanie się,
- przelewanie się treści jelitowej, bulgotanie i inne odgłosy,
- ból i skurcze jelit,
- intensywne gazy, zwłaszcza wieczorami,
- uczucie zalegania pokarmu,
- niestrawność,
- zgaga.
Domowe sposoby na wzdęcia w ciąży
Wzdęcia zazwyczaj nie wymagają leczenia farmaceutykami. Do ich łagodzenia i eliminacji wykorzystuje się metody naturalne. Świetnie sprawdza się regularna aktywność fizyczna. Spacery, joga, pływanie czy nieobciążająca gimnastyka nie tylko wpływają na poprawienie trawienia, eliminowanie ciężkości w brzuchu i przyspieszenie pracy jelit, ale także poprawę samopoczucia ciężarnej.
Bardzo dużo korzyści można osiągnąć eliminując przyczyny wzdęć z diety, co zostanie omówione w dalszej części artykułu.
Wśród ziół działanie łagodzące wzdęcia wykazują: korzenie imbiru, majeranek, kminek koper ogrodowy, ziele dziurawca, melisa, macierzanka, rumianek, anyż. Najlepsze olejki, które można stosować w ciąży to:
- goździkowy,
- z kopru włoskiego,
- cynamonowy,
- z kolendry,
- z mięty pieprzowej.
Dobre rezultaty dają także domowe triki, takie jak: noszenie luźnych ubrań, rezygnacja z ciasnej bielizny i pasów uciskających.
Czego unikać, aby zmniejszyć wzdęcia w ciąży?
Kiedy spożywamy posiłki, często połyka się również powietrze, co skutkuje zwiększoną produkcją gazów i uczuciem wzdęcia. Unikajmy także żucia gumy i ssania twardych cukierków.
Wzdęcia dość łatwo eliminuje się wprowadzając zmiany w diecie i codziennej rutynie żywieniowej. Dobrym rozwiązaniem jest:
- jedzenie posiłków mniej obfitych, ale częściej, np. 5 razy w ciągu dnia zamiast trzech. Obciążenie jelit będzie w ten sposób mniejsze, trawienie będzie sprawniejsze;
- Unikanie produktów bogatych w szybko fermentujące cukry, ograniczenie fruktozy;
- wyeliminowanie składników o właściwościach wzdymających, takich jak warzywa strączkowe, kapusta, brukselka, cebula, czosnek czy jabłka;
- ograniczenie potraw tłustych i smażonych – ze względu na zawarty w nich dwutlenek węgla;
- ograniczenie lub eliminowanie tłuszczów zwierzęcych;
- unikanie potraw smażonych i grillowanych. H2: Kiedy wzdęcia w ciąży powinny niepokoić?
Trwające długo zaparcia mogą wywołać skurcze jelit i ataki kolki jelitowej. Jeśli dolegliwości te są krótkotrwałe może pomóc łagodny masaż czy ćwiczenia oddechowe. Jeśli jednak bóle napięciowe trwają długo i są bolesne, warto skonsultować się z lekarzem, by wykluczyć skręt jelit czy problem z wyrostkiem robaczkowym.
Kontakt z lekarzem powinno się także rozważyć, jeśli wzdęciom towarzyszą objawy, takie jak:
- krew w stolcu,
- nietypowe (w nieodpowiednim do tego czasie) skurcze macicy,
- ostry ból w podbrzuszu,
- długotrwałe zaparcia,
- ostra biegunka,
- wymioty i nudności,
- temperatura.
Objawy te mogą, ale nie muszą towarzyszyć poważniejszym chorobom, na pewno też stan taki wymaga poszerzonej diagnostyki.
Wzdęcia w ciąży a dieta – co jeść, a czego unikać?
Jak wynika z obserwacji, większość problemów z wzdęciami można złagodzić, a nawet wyeliminować, stosując odpowiednią dietę. Warto także stosować kilka innych prostych zasad związanych ze stylem życia i jedzenia.
Posiłki powinno się jeść spokojnie przeżuwając każdy kęs, starając się, by nie połykać przy tym nadmiaru powietrza. Z tego powodu lepiej też jest raczej nie rozmawiać podczas jedzenia. Do posiłku powinno się siadać, z piciem warto zaczekać na zakończenie posiłku, lepiej unikać napojów gazowanych i oczywiście słodzonych.
Do sprawdzonych grup produktów polecanych na wzdęcia należą:
- imbir – roślina o silnych właściwościach przeciwzapalnych i wspomagających trawienie;
- jogurty i inne produkty zawierające probiotyki;
- banany – lekkostrawne i bogate w potas, który wpływa na regulację gospodarki wodno-elektrolitowej;
- marchew – warzywo bogate w błonnik;
- ryż – idealny dla osób z kłopotami jelitowymi,
- chude, białe mięso i ryby;
- ziemniaki,
- płatki i otręby owsiane.
Źródła:
- Harasim-Piszczatowska E., Słoma M., Potrzeby zdrowotne kobiet w aspekcie typowych dolegliwości związanych z okresem ciąży, Zakład Zintegrowanej Opieki Medycznej, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku, studia doktoranckie [dostęp: 21.03.2025].
- Murkof H.E., Mazel S., Dziewięć miesięcy ciąży. Od poczęcia do porodu [w:] W oczekiwaniu na dziecko. (red.). Wyd. Dom Wydawniczy Rebis, Poznań, 2012.
- Nowicka-Zuchowska A., Zioła wspomagające pracę układu pokarmowego, Lek w Polsce, 2024.
- Słomka M., Panas E., Wzdęcia i odbijania, Pediatria i Medycyna Rodzinna, 2011.
- Skwierczyńska A., Wzdęcie brzucha. Przyczyny, objawy i postępowanie, dietetycy.org.pl, 2017 [dostęp: 21.03.2025].
- Waluga M., Hartleb M., Rozpoznawanie i leczenie chorób gastroenterologicznych u kobiet w ciąży, Przegląd Gastroenterologiczny, 2009, 4, 2, 61-70.