Dziecko i pieniądze – jak uczyć oszczędzania, pierwszych decyzji finansowych i dysponowania kieszonkowym?

Podsumowanie artykułu: Uczenie dziecka zarządzania pieniędzmi warto rozpocząć już w wieku szkolnym, ponieważ wiedza o pieniądzach i pierwsze doświadczenia finansowe pomagają rozwijać odpowiedzialność, samodzielność i umiejętność podejmowania decyzji. Dysponowanie kieszonkowym, skarbonka na oszczędności i pierwsze zakupy „za swoje” to naturalna droga do finansowej samodzielności w przyszłości. Warto uczyć tego dziecko powoli, pozwalając mu popełniać błędy.

W artykule przeczytasz, że:

• kieszonkowe dla dziecka jest skutecznym narzędziem nauki planowania wydatków i podejmowania decyzji,
• pierwsze decyzje finansowe dziecka są okazją do rozmowy o wyborach i konsekwencjach wyborów, zwłaszcza tych chybionych,
• wartość pieniędzy najłatwiej zrozumieć podczas codziennych sytuacji związanych z zakupami i planowaniem wydatków,
• ratowanie dziecka z każdej finansowej pomyłki utrudnia naukę odpowiedzialności.

Umiejętności rozsądnego gospodarowania pieniędzmi, podobnie jak czytania czy jazdy na rowerze, trzeba się nauczyć. Warto stopniowo wprowadzać dziecko w świat finansów i pozwalać mu zdobywać własne doświadczenia, nawet jeśli będzie to trudne.

Dziecko warto uczyć zarządzania pieniędzmi, kiedy zaczyna interesować się zakupami, cenami i własnymi wydatkami. Wczesne doświadczenia finansowe pomagają rozwijać samodzielność, odpowiedzialność i umiejętność podejmowania decyzji. Choć instytucje finansowe prześcigają się w oferowaniu kont i kart płatniczych bądź innych instrumentów finansowych dla dzieci, na początku w zupełności wystarczą po prostu portfelik i skarbonka.

Już na początku podstawówki dzieci mogą uczyć się:

• planowania wydatków,
• odkładania pieniędzy na wybrany cel,
• podejmowania prostych decyzji zakupowych,
• przewidywania konsekwencji swoich wyborów.

Im wcześniej dziecko zacznie mierzyć się z takimi doświadczeniami, tym łatwiej będzie mu rozwijać zdrowe nawyki finansowe w późniejszym wieku.

Kieszonkowe, czyli stała kwota na własne wydatki przekazywana dzieciom co tydzień czy miesiąc, jest jednym z najlepszych sposobów nauki odpowiedzialnego gospodarowania pieniędzmi. Pozwala dziecku samodzielnie podejmować decyzje i obserwować ich skutki. Uczy wolności finansowej i wzmacnia pewność siebie.

Regularnie otrzymywane kieszonkowe pomaga dziecku uczyć się:

• planowania wydatków,
• cierpliwego oszczędzania,
• ustalania priorytetów,
• rezygnowania z części zachcianek,
• ponoszenia konsekwencji własnych wyborów.

To właśnie dzięki własnym doświadczeniom dziecko zaczyna traktować pieniądze nie jak mityczne papierki „wyjmowane ze ściany” (czyli z bankomatu), ale realne narzędzie do realizacji swoich celów.

Wysokość kieszonkowego powinna być dostosowana do wieku dziecka, jego potrzeb i możliwości finansowych rodziny. Znacznie ważniejsze od kwoty są jasne zasady i konsekwencja rodziców, by kieszonkowe nie było narzędziem do nagradzania czy karania dziecka.

Przy ustalaniu kieszonkowego warto ustalić wcześniej:

• jak często będzie wypłacane,
• na jakie wydatki dziecko przeznacza otrzymane pieniądze,
• jakie wydatki nadal pokrywają rodzice,
• jakie zasady obowiązują w przypadku wcześniejszego wydania całej kwoty.

Wielu specjalistów podkreśla, że regularne przekazywanie kieszonkowego pomaga dziecku lepiej planować wydatki i oszczędzać.

Najczęstsze błędy związane z kieszonkowym to brak jasnych zasad jego przekazywania i wydawania, a także uzależnianie go od zachowania dziecka. Innym dość powszechnym błędem jest rozliczanie wydatków za kieszonkowe, jeśli ustaliliśmy wcześniej, że dziecko może podejmować te decyzje samodzielnie. Podejmować decyzje, ale i ponosić konsekwencje złych. To ważne zastrzeżenie, którego należy przestrzegać.

Problemy pojawiają się także, kiedy rodzice dopłacają do każdego nieprzemyślanego zakupu. W takich okolicznościach dziecko nie ma okazji popełniać błędów, przyzwyczaja się też, że nie należy traktować ustaleń z rodzicami poważnie, skoro można je łamać. Nauka finansów wymaga doświadczeń, niekiedy bolesnych. Dla rodziców oznacza to również zgodę na mniej trafione decyzje dziecka bez oceniania go.

Najskuteczniej nauczymy dziecko oszczędzania budowaniem prostych, codziennych nawyków finansowych, a nie podczas wielkich akcji. Dobrze sprawdza się system zachęt i na przykład zapewnienie, że kiedy dziecko odłoży określoną kwotę, dopłacimy mu pewną jej część. Dla wielu dzieci to bardzo atrakcyjna propozycja, która skraca czas oczekiwania na wymarzony przedmiot.

Podpowiadamy, jak krok po kroku uczyć dziecko oszczędzania:

1. Pomóżmy dziecku wybrać cel oszczędzania.
2. Ustalmy wspólnie plan odkładania pieniędzy.
3. Wprowadźmy skarbonkę, słoiki lub osobne przegródki na różne cele.
4. Rozmawiajmy o wydatkach przed zakupem.
5. Doceniajmy konsekwencję i cierpliwość.

Dla wielu dzieci bardzo motywujące jest obserwowanie, jak stopniowo zbliżają się do realizacji własnego celu.

Rolą rodziców na drodze do pierwszych decyzji finansowych jest pomoc dziecku w ich przeanalizowaniu. To ważne, by nie podważać wyborów dziecka, ale taktownie pomóc mu zrozumieć zasadność planowanego zakupu. Pamiętajmy, że pierwsze zakupy „za swoje” to wydarzenie ważne i długo pamiętane. Dziecko, które czuje siłę swoich pieniędzy, nabiera pewności siebie. Jest to także ważny etap nauki odpowiedzialności i samodzielności.

Na drodze do podejmowania decyzji pomocne mogą być pytania:

• Czy naprawdę tego potrzebujesz?
• Jak długo będziesz z tego korzystać?
• Czy istnieje tańsza alternatywa?
• Co się stanie, jeśli wydasz wszystkie pieniądze teraz?

Tak poprowadzone rozmowy z dzieckiem uczą myślenia o konsekwencjach własnych decyzji bez oceniania i narzucania gotowych rozwiązań.

Uczenie dziecka wartości pieniędzy najlepiej wychodzi podczas codziennych sytuacji, w których może ono obserwować zależność między decyzjami, wydatkami i ich skutkami. Te doświadczenia są znacznie skuteczniejsze niż obszerne teoretyczne tłumaczenia zasad finansowych.

Szczególnie pomocne są:

• wspólne zakupy,
• planowanie większych wydatków,
• porównywanie cen,
• rozmowy o potrzebach i zachciankach,
• obserwowanie skutków własnych decyzji finansowych.

Dzięki temu dziecko ma okazję przekonać się, że wydawanie pieniędzy nie jest przypadkowe, ale zazwyczaj jest poprzedzone wieloma decyzjami.

Ile kieszonkowego powinno dostawać dziecko w wieku szkolnym?

Nie istnieje jedna uniwersalna kwota. Wysokość kieszonkowego powinna być dostosowana do wieku dziecka, jego potrzeb oraz możliwości finansowych rodziny. Ważniejsza od wysokości jest regularność i jasne zasady.

Czy dziecko powinno móc wydawać pieniądze dowolnie?

W pewnym zakresie tak. Własne decyzje są ważnym elementem nauki zarządzania pieniędzmi. Warto jednak wcześniej ustalić zasady oraz rozmawiać o konsekwencjach różnych wyborów.

Czy warto płacić dziecku za obowiązki domowe?

Opinie ekspertów są podzielone. Wielu specjalistów uważa, że podstawowe obowiązki domowe dziecka powinny wynikać z bycia członkiem rodziny, a nie z wynagrodzenia. Dodatkowe zadania mogą jednak stanowić okazję do zdobywania pierwszych doświadczeń związanych z zarabianiem pieniędzy.