Żylaki macicy – objawy, przyczyny, leczenie

Żylaki najczęściej kojarzymy z nogami, ale mogą pojawić się także w miednicy mniejszej, a zwłaszcza w macicy, gdzie utrudniają prawidłowy przepływ krwi. Choć problem częściej dotyczy kobiet w ciąży, to występuje również u kobiet młodszych i starszych, po menopauzie. Objawy bywają mylące i mogą przypominać inne schorzenia ginekologiczne, dlatego łatwo przeoczyć właściwą diagnozę.

Z tego artykułu dowiesz się:

• czym są żylaki macicy i jakie dają objawy,
• jakie są najczęstsze przyczyny ich występowania,
• jak wygląda diagnostyka i metody leczenia,
• jakie zmiany w stylu życia mogą złagodzić objawy,
• czy żylaki macicy wpływają na płodność i przebieg ciąży.

Żylaki macicy to poszerzone naczynia żylne w obrębie macicy, które mogą powodować ból i dyskomfort, ale dzięki odpowiedniej diagnostyce i leczeniu można je skutecznie kontrolować i znacząco poprawić jakość życia.

Żylaki macicy to poszerzone i niewydolne żyły przebiegające przez ten narząd, które utrudniają i spowalniają przepływ krwi, prowadząc do jej zatrzymywania się i rozciągania ścian naczyń. Powoduje to dolegliwości, które mogą utrudniać codzienne funkcjonowanie.

Jak oceniają lekarze, żylaki miednicy są powszechną dolegliwością i mogą dotyczyć kilku milionów Polek, zwłaszcza tych, które urodziły więcej niż dwoje dzieci.

Problemy żylne macicy bywają bagatelizowane i mylone z innymi schorzeniami ginekologicznymi, np. z endometriozą. Nieleczone żylaki mogą bardzo obniżać jakość życia.

Czy żylaki macicy powodują ból podbrzusza?

Najczęściej zgłaszanym objawem jest przewlekły ból w podbrzuszu. Może on być tępy i stały, ale także kłujący lub pulsujący. Zazwyczaj nasila się po wysiłku fizycznym, długim staniu, podczas stosunku seksualnego czy tuż przed miesiączką. Niektóre kobiety mówią o uczuciu „ciągnięcia” w miednicy.

Jakie inne dolegliwości mogą sugerować problem?

Żylakom macicy często towarzyszy:

• uczucie ciężkości,
• bolesne miesiączki,
• dyskomfort w trakcie współżycia.

U niektórych kobiet mogą pojawić się także problemy z częstszym oddawaniem moczu. Objawy żylaków macicy – początkowo ledwo wyczuwalne i niejednokrotnie ignorowane – z czasem zaczynają się nasilać, stają się coraz bardziej dokuczliwe.

Przyczyny żylaków macicy zazwyczaj nakładają się na siebie. Znaczenie mają geny i hormony, ale także styl życia, jaki prowadzimy.

• Ciąża i zmiany hormonalne. Powiększająca się macica uciska na naczynia żylne, utrudniając odpływ krwi. Dodatkowo hormon ciążowy – progesteron – rozluźnia ściany żył, sprzyjając ich poszerzaniu. Z tego powodu właśnie u ciężarnych diagnozuje się najwięcej przypadków żylaków macicy.
• Siedzący tryb życia i brak aktywności. Długotrwałe przebywanie w jednej pozycji powoduje, że krew żylna wolniej odpływa z miednicy, co sprzyja jej zastojowi i rozciąganiu naczyń. Nawet półgodzinny codzienny spacer potrafi zmniejszyć to ryzyko.
• Uwarunkowania genetyczne i budowa naczyń krwionośnych. Jeśli mama, babcia czy siostra zmagały się z tym problemem, ryzyko jego wystąpienia rośnie. Niektóre kobiety mają także naturalnie słabsze ściany naczyń lub taką budowę układu żylnego, która sprzyja ich poszerzaniu.

Lekarz rozpoczyna diagnostykę od rozmowy na temat dolegliwości i oczywiście badania ginekologicznego, ale konieczne są także badania obrazowe. To przede wszystkim USG dopplerowskie, które pokazuje, jak krew przepływa przez żyły macicy.

W bardziej skomplikowanych przypadkach wykonuje się tomografię komputerową, rezonans magnetyczny lub flebografię z kontrastem. Dzięki nim można dokładnie określić lokalizację i zaawansowanie zmian.

Leczenie żylaków macicy zależy od stopnia zaawansowania choroby i nasilenia objawów. W łagodniejszych przypadkach stosuje się leki i zaleca zmiany stylu życia, a w poważniejszych – przeprowadza się zabiegi lub operacje.

• Leczenie farmakologiczne prowadzone jest lekami wzmacniającymi ściany naczyń, poprawiającymi krążenie żylne i preparatami przeciwzapalnymi. Środki te zmniejszają wprawdzie dolegliwości i spowalniają rozwój choroby, ale nie usuwają przyczyny problemu.
• Embolizacja to nowoczesny, mało inwazyjny zabieg polegający na zamknięciu niewydolnych naczyń za pomocą cewnika. Przynosi dużą ulgę, a rekonwalescencja jest stosunkowo szybka.
• Leczenie chirurgiczne stosowane jest w przypadkach, gdy inne metody nie pomagają. Choć brzmi poważniej, zabieg pozwala skutecznie wyeliminować źródło dolegliwości i poprawić jakość życia pacjentki.

Wybór metody leczenia zawsze zależy od lekarza, który bierze pod uwagę wiek pacjentki, nasilenie objawów i jej plany dotyczące macierzyństwa.

U części kobiet objawy żylaków zmniejszają się po ciąży, kiedy macica wraca do swojego rozmiaru, a poziom hormonów stabilizuje się. Jednak w wielu przypadkach problem pozostaje i wymaga dalszej kontroli. Samoistne ustąpienie żylaków macicy zdarza się bardzo rzadko, w większości przypadków konieczna jest obserwacja żył w macicy i, jeśli objawy są uciążliwe, odpowiednie leczenie.

Zmiana codziennych nawyków ma ogromne znaczenie zarówno w profilaktyce, jak i w łagodzeniu objawów. Najważniejsze zalecenia to:

• Regularna aktywność fizyczna: spacery, pływanie, joga czy rower, które poprawiają przepływ krwi w naczyniach i zmniejszają ryzyko zastoju w miednicy. Wystarczy nawet pół godziny ruchu dziennie, by odczuć różnicę.
• Zdrowa dieta bogata w warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty i błonnik. Takie odżywianie wspiera naczynia krwionośne i pomaga utrzymać prawidłową masę ciała, co dodatkowo zmniejsza obciążenie żył.
• Unikanie długiego siedzenia lub stania, regularne przerwy na rozprostowanie nóg to prosta metoda na poprawę krążenia.
• Odpoczynek z uniesionymi nogami wspiera odpływ krwi żylnej i przynosi ulgę po całym dniu.
• Wygodny ubiór i odpowiednie obuwie pozwalają zmniejszyć napięcie w obrębie żył.
• Kontrola masy ciała – utrzymanie prawidłowej wagi zmniejsza nacisk na naczynia żylne.

Wszystkie te zmiany na dłuższą metę poprawiają komfort życia i wspierają efekty leczenia.

U większości kobiet żylaki macicy nie uniemożliwiają zajścia w ciążę ani jej donoszenia. Mogą jednak wpływać na samopoczucie ciężarnej, nasilając trudy ciąży, ból i uczucie ciężkości.

Dlatego ważne jest, by kobieta, która planuje ciążę i ma objawy żylaków, skonsultowała ten fakt z lekarzem jeszcze zanim zacznie starania o ciążę. Odpowiednio wcześnie zastosowane leczenie czy nawet zabieg sprawią, że ciąża będzie przebiegać bardziej komfortowo i bez dodatkowych powikłań.

1. Czy żylaki macicy mogą prowadzić do powikłań?

Tak, jeśli pozostaną nieleczone, mogą nasilać ból, utrudniać codzienne funkcjonowanie, a niekiedy zwiększać ryzyko zakrzepicy. Dlatego nie powinno się bagatelizować objawów.

2. Jakie objawy powinny skłonić do wizyty u lekarza?

Niepokojące powinny być: przewlekły ból w podbrzuszu, dyskomfort podczas współżycia, uczucie ciężkości w miednicy, nasilające się miesiączki. Każdy z tych objawów to powód do konsultacji z ginekologiem.

3. Czy żylaki macicy można wyleczyć na stałe?

W niektórych przypadkach wystarcza leczenie farmakologiczne i zmiana stylu życia. Kiedy jednak objawy są nasilone, pomóc mogą zabiegi, takie jak embolizacja. Choć problem może nawracać, współczesne metody pozwalają skutecznie kontrolować dolegliwości i poprawić jakość życia.