Mięśniaki macicy – objawy, przyczyny, leczenie

Mięśniaki macicy są łagodnymi guzami wywodzącymi się z komórek mięśni gładkich trzonu macicy. Stanowią najczęstsze nowotwory łagodne u kobiet. Jak się szacuje, dotyczą nawet 50-70 proc. kobiet w wieku rozrodczym. Objawy mięśniaków często pojawiają się stopniowo, a ich diagnostyka opiera się m.in. na badaniu USG.

W zależności od lokalizacji mięśniaki mogą być umiejscowione wewnątrz ściany macicy (śródścienne), pod śluzówką (podśluzówkowe) lub pod surowicówką (podsurowicówkowe). Niekiedy wyrastają na tzw. szypule, są to tzw. mięśniaki uszypułowane.

Ich wielkość jest bardzo zróżnicowana – od milimetrowych zmian widocznych tylko podczas badania USG, po guzy wielkości piłki tenisowej. Choć są to zmiany łagodne i niezłośliwe, nie należy ich lekceważyć, zwłaszcza kiedy wpływają na komfort funkcjonowania i plany życiowe.

Przyczyny mięśniaków macicy nie zostały do końca wyjaśnione. Większość badań wskazuje, że zmiany te mają tło hormonalne, rozwijają się pod wpływem estrogenu i progesteronu. To tłumaczy ich występowanie w wieku rozrodczym i częste zanikanie po menopauzie.

Dodatkowo, jeśli bliska krewna (matka, siostra) miała mięśniaki, ryzyko ich wystąpienia rośnie. Poza czynnikami genetycznymi, znaczenie ma także rasa – mięśniaki częściej występują u kobiet pochodzenia afrykańskiego. Wpływa na nie także styl życia i jego konsekwencje, takie jak: otyłość, niski poziom aktywności fizycznej i niewłaściwa dieta.

Nie bez znaczenia pozostają także czynniki reprodukcyjne – kobiety, które nigdy nie rodziły, są bardziej narażone na rozwój zmian w obrębie macicy.

Objawy mięśniaków są różnorodne i zależą od liczby oraz umiejscowienia guzów. Do najczęstszych należą:

• obfite miesiączki z dużą ilością skrzepów (mogące prowadzić do anemii),
• bolesne miesiączki trudne do opanowania lekami,
• uczucie ucisku w miednicy i ból miednicy,
• częste oddawanie moczu z powodu ucisku na pęcherz,
• ból podczas współżycia seksualnego,
• trudności z zajściem w ciążę lub poronienia.

Te symptomy mogą pojawiać się stopniowo i często są bagatelizowane, dlatego tak ważna jest diagnostyka mięśniaków.

Diagnostyka mięśniaków zazwyczaj rozpoczyna się od badania ginekologicznego. Badanie palpacyjne może wskazywać na nieprawidłowości, które są następnie potwierdzane przez USG przezpochwowe.

W niektórych przypadkach wykonuje się histeroskopię, rezonans magnetyczny (MRI) lub tomografię komputerową. Lekarz zleca też badania krwi (morfologia, hormony), które mogą ujawnić anemię oraz zaburzenia hormonalne.

Leczenie mięśniaków macicy dobiera się indywidualnie, zależy ono m.in. od wieku pacjentki, objawów i jej planów macierzyńskich.

Leczenie farmakologiczne (zachowawcze) obejmuje leki hormonalne, np. antykoncepcyjne lub progestageny. Wspomagająco podaje się preparaty żelaza i środki przeciwbólowe.

W przypadkach bardziej zaawansowanych stosuje się leczenie zabiegowe. Miomektomia to operacyjne usunięcie mięśniaków z zachowaniem macicy i jest polecana kobietom planującym ciążę, histerektomia z kolei to usunięcie całej macicy (gdy zmiany są liczne i duże). Nowoczesne metody obejmują m.in. embolizację tętnic macicznych oraz terapię ultradźwiękami (np. HIFU, MRg-FUS), pozwalające na leczenie bez konieczności operacji.

Powikłania mięśniaków macicy mogą być poważne. To m.in. anemia, zaparcia, ból miednicy, trudności w zajściu w ciążę, a nawet poronienia. Mięśniaki zniekształcające jamę macicy utrudniają zagnieżdżenie zarodka, co bezpośrednio przekłada się na problemy z płodnością.

W niektórych przypadkach pacjentki cierpią na przewlekły ból, który wpływa na codzienne funkcjonowanie i relacje seksualne.

Sprawdź też:

• Jakie są objawy infekcji intymnej?
• Jakie są przyczyny bolesnej owulacji?
• Jak samodzielnie wykonać badanie piersi?
• Co warto wiedzieć o cytologii?
• Co to jest kolposkopia?

Profilaktyka mięśniaków polega przede wszystkim na prowadzeniu zdrowego stylu życia. Ważne są:

• regularna aktywność fizyczna,
• dieta bogata w błonnik, warzywa i owoce pomagające utrzymać prawidłową gospodarkę hormonalną.

Kluczowe są także regularne badania ginekologiczne, dzięki którym możliwe jest wczesne wykrycie zmian i zapobieganie powikłaniom. Kobiety z obciążeniem genetycznym powinny być pod stałą obserwacją lekarza.