Zaparcia u niemowlaka Zaparcia u niemowlaka/ iStock

Zaparcia u niemowlaka

Kiedy noworodek albo miesięczne dziecko ma zaparcie, to znaczy, że jego układ pokarmowy nie radzi sobie z przyswajaniem pokarmu, bo jeszcze nie jest do tego przystosowany. Kiedy dziecko nieco podrośnie, trawienie będzie przebiegało łatwiej. Jak pomóc niemowlakowi na zaparcia? Czy można podać mu leki? Jakie są domowe sposoby na zaparcia?

Spis treści:

Jak rozpoznać, czy niemowlę ma zaparcia?

Niedługo po urodzeniu dziecko może robić kupę nawet 12 razy na dobę. Będą także i takie noworodki, które, karmione piersią, będą wydalać tylko raz na kilka dni. Z czasem powinna być w tym regularność, a dziecko nie powinno wyraźnie cierpieć, nie robiąc kupki. Zanim jednak tak będzie, noworodek, a nawet kilkumiesięczne niemowlę, może mieć uporczywe problemy z wypróżnianiem. 

Zaparciami określa się oddawane zbitego i twardego stolca, któremu towarzyszą dolegliwości bólowe i pogorszenie się samopoczucia dziecka. Zgodnie z przyjętymi kryteriami rzymskimi z 2016 roku o zaparciach mówimy, kiedy przez co najmniej miesiąc wystąpią co najmniej 2 poniższe objawy:

  • defekacja rzadziej niż 3 razy w tygodniu,
  • stolce twarde i o dużej średnicy,
  • retencja stolca,
  • obecność masy kałowej w odbytnicy.

By rozpoznać zaparcia u niemowlaka, trzeba uważnie obserwować zachowanie dziecka i zaglądać do jego pieluszki. Wygląd i konsystencja stolca to istotna informacja o stanie zdrowia dziecka oraz świetna wskazówka dotycząca jego samopoczucia. Pojawienie się zmian w wyglądzie kupy i częstotliwości wypróżniania może być sygnałem, że w dziecięcym brzuszku dzieje się coś niedobrego. Rodzice obserwują także: 

  • ból i wysiłek przy wypróżnianiu,
  • wzdęty brzuszek na długo przed wypróżnieniem,
  • krzyk i złe samopoczucie dziecka,
  • zahamowanie przyrostu wagi,
  • brak apetytu. 

U niemowląt w różnym wieku problemy z defekacją mogą objawiać nieco inaczej. 

U dziecka poniżej 6. miesiąca życia– trudności przy wypróżnianiu, dziecko płacze, jest niespokojne, nie ma apetytu, jego brzuszek jest nabrzmiały.

U dziecka powyżej 6. miesiąca życia– oddawanie twardego i zbitego stolca rzadziej niż 2 razy w tygodniu, często związane z bólem. Waga dziecka nie zwiększa się lub nieznacznie przyrasta.

Przyczyny zaparć u niemowlaka

Dziecko rodzi się z niedojrzałym układem pokarmowym. Po miesiącach wymiany pokarmowej z organizmem mamy przez pępowinę, po przyjściu na świat musi bardzo szybko przystosować się nie tylko do samodzielnego jedzenia (ssania piersi), ale także trawienia otrzymanego pokarmu. 

O ile pokarm mamy jest idealnie dostosowany do potrzeb dziecka, to jednak problemy z wypróżnianiem mogą pojawić się nawet u noworodka. Pierwsze epizody kolki pokarmowej pojawiają się już u trzytygodniowych maluchów. 

Zaparcia u niemowlęcia najczęściej pojawiają się wtedy, kiedy mama zaczyna rozszerzać dietę dziecka o produkty na mleku modyfikowanym albo inne zmiksowane posiłki. Do najbardziej powszechnych przyczyn zaparć u dziecka w pierwszym roku życia należą: 

  • alergie pokarmowe, m.in. na białko mleka krowiego,
  • mleko modyfikowane przygotowane niezgodnie z instrukcją, 
  • zbyt wczesne rozszerzanie diety o pokarmy stałe, 
  • pokarmy wzdymające w diecie dziecka,
  • nieprawidłowa praca jelit wynikająca z niedojrzałości układu trawiennego.

Zaparcia u niemowląt mogą być także wywołane przez niepokój lub stres. Po pewnym czasie dziecko powstrzymuje potrzebę wypróżniania z obawy przed bólem, jaki towarzyszy oddawaniu stolca. 

Warto zauważyć, że zatwardzenie u niemowląt występujące od czasu do czasu jest normalnym zjawiskiem. Tak jest także i u dorosłych. Problemem są zaparcia powtarzalne i regularne. Jeśli dieta jest odpowiednia, przyczyny zaparcia u niemowlaka należy szukać gdzie indziej. Konieczna jest konsultacja ze specjalistą. Być może problemem będzie nietolerancja pokarmowa lub alergia. 

Nieleczone zaparcia u niemowląt mogą powodować stan zapalny w końcowym odcinku jelita grubego. Zalegające resztki pokarmowe mogą uszkodzić śluzówkę, a nawet powodować hemoroidy, które są dolegliwością wymagającą szybkiego leczenia.

Sprawdzone sposoby na zaparcia

Jeśli niemowlak ma zaparcie mimo karmienia wyłącznie piersią, zmianie powinna ulec dieta jego mamy. W jej codziennym jadłospisie powinno znaleźć się więcej produktów bogatych w błonnik, takich jak: razowe pieczywo, świeże owoce i warzywa i kasze. 

Jeśli zaparcie występuje u niemowlaka karmionego sztucznie, trzeba podawać mu mniej kaszek, kleiku ryżowego i ryżu. Powinno się także zwiększyć ilość podawanych dziecku płynów. Można podawać mu soki, które poprawiają perystaltykę jelit, np. jabłkowy, marchwiowy, śliwkowy czy gruszkowy. 

Inne przydatne sposoby na zaparcia u dzieci to: 

Masaż brzuszka wykonywany kilka razy dziennie. Wykonujemy go, naciskając dolną i środkową część brzucha, kreśląc koliste ruchy samymi palcami.  

Powolne karmienie i pilnowanie, aby dziecko rozgryzało kęsy jedzenia. Do tego podawanie mu większej ilości wody, szczególnie wody źródlanej, która rozluźnia masy kałowe w jelitach. 

Stworzenie spokojnej atmosfery wokół dziecka i eliminowanie nadmiaru bodźców, by nie udzielał się mu niepokój i stres. Powodem wstrzymywania defekacji może być nawet wydająca niepokojące odgłosy zabawka czy grający telewizor. 

Podawanie leków na zaparcia u niemowląt jest możliwe tylko po konsultacji z lekarzem. Jeśli zatwardzenie będzie się utrzymywać nawet po zmianie diety, lekarz może przepisać środki w kroplach lub czopkach, które poprawiają pracę jelit i regulują działanie flory bakteryjnej w układzie pokarmowym.

Źródła:

  1. R. Gill, M. Tracey, Po prostu piersią, Wydawnictwo Znak, 2020 r. 
  2. Red., Żywienie dziecka w pierwszym roku życia, Wydawnictwo RM, 2018 r. 
  3.  Ż. Malczyk, A. Jarzumbek, J. Kwiecień, K. Ziora, Praktyczne aspekty leczenia zaparć stolca u dzieci [w:] „Pediatria i Medycyna Rodzinna”, 10/2014.

    Sprawdź powiązane tematy

    newsletter-main

    Wszystko, czego potrzebujesz
    na Twoim mailu

    Newsletter Hellomama da Ci dostęp do materiałów tworzonych z myślą o Tobie i Twoim dziecku.

      newsletter-main-decorator
      newsletter-staying

      Zostań z nami jeszcze chwilę!

      Zapisz się do newslettera HelloMama

      Zyskaj dostęp do materiałów tworzonych z myślą o Tobie i Twoim dziecku.

        newsletter-staying-decorator-1
        newsletter-staying-decorator-2