Szczepienie BCG - jakie są zalecenia? / istock Szczepienie BCG - jakie są zalecenia? / istock

Szczepienie BCG – jakie są zalecenia?

Szczepienie przeciwko gruźlicy, obok szczepienia na wirusowe zapalenie wątroby typu B, to obowiązkowe szczepienie przed wyjściem ze szpitala po urodzeniu. Zdarzają się jednak wyjątki, kiedy należy odczekać ze szczepieniem BCG. Dla kogo szczepienie jest obowiązkowe po porodzie, a które dzieci powinny być zaszczepione później?

Spis treści:

Co to jest szczepienie BCG?

BCG jest to nazwa szczepionki przeciwko gruźlicy. Szczepienie BCG (Bacillus Calmette-Guérin) jest najczęściej podawanym szczepieniem na świecie. Wykorzystywane jest w medycynie już od 1921 roku. Dzięki tej szczepionce śmiertelność noworodków zmniejszyła się z 25 proc. do 1 proc. Szczepionka BCG zawiera żywy, ale atenuowany podtyp prątków bydlęcych podszczep brazylijski Moreau. Zaletą żywej szczepionki jest fakt, że po jednym jej podaniu w większości przypadków powstaje trwała odporność na chorobę i nie trzeba stosować kolejnych dawek. 

Szczepienie BCG chroni przed najcięższą postacią gruźlicy u niemowląt i dzieci, to znaczy gruźliczym zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych oraz uogólnionym zakażeniem. Co ważne, szczepionka nie działa na wrodzone zakażenie, które mogło zostać nabyte w trakcie ciąży. Niejasne są doniesienia naukowe związane ze skutecznością szczepienia w zapobieganiu płucnej postaci gruźlicy.

Kiedy wykonuje się szczepienie BCG?

Najmłodsze dzieci stanowią grupę ryzyka zachorowania na gruźlicę o ciężkim przebiegu. Z tego też powodu, zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych, szczepieniu powinien podlegać każdy noworodek opuszczający oddział neonatologiczny po porodzie. Jeszcze jakiś czas temu panowała opinia, że należy zaszczepić niemowlę w pierwszej dobie życia, lecz niedawno wydłużono ten czas do całego pobytu na oddziale noworodkowym. Na chwilę obecną nie ma potrzeby powtarzania szczepienia po otrzymaniu jednej dawki.

Od igły do nanoszczepionki – czyli dobrowolne i obowiązkowe szczepienia

Polecamy

Od igły do nanoszczepionki – czyli dobrowolne i obowiązkowe szczepienia

Szczepić czy nie szczepić? – dyskusja na ten temat wydaje się nie mieć końca, zarówno zwolennicy, jak i przeciwnicy obowiązkowych szczepień nie słabną w walce na mniej lub bardziej sensowne argumenty. Ale niezależnie od tego, po której stronie barykady się stanie, warto wiedzieć, że szczepienia mają za sobą bardzo długą historię, a biorąc pod uwagę rozwój medycyny w tym zakresie, również świetlaną przyszłość przed sobą.

Czytaj

Szczepionka na gruźlicę dla dzieci – czy jest obowiązkowa?

Zgodnie z obowiązującymi przepisami szczepionka BCG jest obowiązkowa (tym samym bezpłatna) dla wszystkich dzieci. Jeśli z jakichś powodów dziecko nie zostanie zaszczepione po porodzie, może bezpłatnie otrzymać szczepionkę do ukończenia 15. roku życia. 

Należy jednak pamiętać o istniejących (niewielu) przeciwwskazaniach do szczepienia BCG. Są to m.in. wrodzone zaburzenia odporności. Wskazaniem do odroczenia szczepienia jest także niska masa urodzeniowa dziecka. Wedle wytycznych należy zaczekać do osiągnięcia przez niemowlę masy co najmniej 2 kg. 

Szczepienie na gruźlicę jest obowiązkowe z uwagi na fakt, że choroba może rozwinąć się nawet rok po kontakcie z osobą chorą i mieć bardzo poważny przebieg, będący zagrożeniem dla zdrowia i życia dziecka. 

Dopóki roczne ryzyko zakażenia prątkiem gruźlicy nie spadnie poniżej 0,1 proc., szczepienie to będzie w Polsce obowiązkowe. Czynnikiem ryzyka są także imigranci z państw, w których nie ma powszechnego obowiązku szczepienia przeciwko gruźlicy.

Jak się wykonuje szczepienie BCG?

Szczepienie BCG podawane jest najczęściej przez położną lub pielęgniarkę śródskórnie w 1/3 górnej części lewego ramienia dziecka. Charakterystycznym objawem prawidłowo wykonanego szczepienia jest pojawienie się bąbla w miejscu wkłucia, który po jakimś czasie zmienia się w owrzodzenie, a następnie pozostawia charakterystyczną, bladoróżową bliznę. W przeszłości blizna ta była mierzona, a w przypadku nieodpowiednich wymiarów konieczne było doszczepienie dziecka kolejną dawką. Obecnie jednak nie wykonuje się kontroli blizny z uwagi na fakt, że nawet u 5 proc. zaszczepionych blizna nie pojawia się. 

Szczepienie BCG bardzo rzadko powoduje niepożądane odczyny poszczepienne. Wśród nich najczęstszym, pojawiającym się u 1/2000 zaszczepionych, jest powiększenie węzłów chłonnych pachowych. U jednej osoby na milion zaś może dojść do uogólnionego rozsiewu prątków.

    Sprawdź powiązane tematy

    newsletter-main

    Wszystko, czego potrzebujesz
    na Twoim mailu

    Newsletter Hellomama da Ci dostęp do materiałów tworzonych z myślą o Tobie i Twoim dziecku.

      newsletter-main-decorator
      newsletter-staying

      Zostań z nami jeszcze chwilę!

      Zapisz się do newslettera HelloMama

      Zyskaj dostęp do materiałów tworzonych z myślą o Tobie i Twoim dziecku.

        newsletter-staying-decorator-1
        newsletter-staying-decorator-2